ประเพณีถือศิลกินผัก หรือ เจียะฉ่าย ของจังหวัดภูเก็ตนั้น เริ่มครั้งแรกที่ อำเภอกะทู้ ในปี พ.ศ. 2368 พระยาถลาง ( เจิม ) ได้ย้ายเมืองจากถลาง มาตั้งอยู่ที่บ้านเก็ตโฮ่ซึ่งอุดมสมบูรณ์ด้วยแร่ดีบุก แต่ในบริเวณดักล่าวยังเป็นป่าทึบมีใข้ป่าซุกซุม ดังนั้นเมื่อคณะงิ้วเร่ ( ปั่วฮี่) จากเมืองจีน ได้เดินทางมาเปิดการแสดงที่นี่ และได้เกิดล้มเจ็บลงคณะงิ้วจึงได้ประกอบพิธีกันผักขึ้นเพื่อบวงสรวงเทพเจ้า " กิ่วฮ่องไต่เต่ " และ " ยกฮ่องซ่งเต่ " หลังจากนั้นปรากฎว่าโรคภัยใข้เจ็บได้หายหมดไป ทราบถึงชาวกะทู้ในสมัยนั้น และได้เกิดศรัทธาจึงได้มีการประกอบพิธีกินผักขึ้น โดยเริ่มตั้งแต่ วันขึ้น 1 ค่ำ ถึง วันขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 รวม 9 วัน 9 คืน เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและบ้านเมือง
ต่อมามีผู้รู้รับอาสาเดินทางไปอัญเชิญเหี่ยวโห้ยหรือเหี่ยวเฮี้ยน ( ควันธูป ) และเลี่ยนตุ่ย ( ป้ายชื่อ ) พร้อมทั้งคัมภีร์ต่าง ๆ ที่ใช้ในพิธีกินผักที่มณฑลกังไส ประเทศจีน และได้เดินทางกลับมาถึงในวันขึ้น 7 ค่ำ เดือน 9 เมื่อชาวบ้านทราบข่าวจึงได้จัดขบวนไปรับที่บ้านบางเหนียว อันเป็นกำเนิดของพิธีรับพระนั้นเอง
ในพิธีกินผักนั้น ช่วงบ่ายก่อนวันพิธีหนึ่งวัน จะมีพิธียกเสาโกเต้งไว้หน้าศาลเจ้าพื่อประกอบพิธีอัญเชิญเจ้า " ยกฮ่องซ่งเต่ " ( พระอิศวร ) และ " กิ่วฮ่องไต่เต่ " (ผู้เป็นใหญ่ทั้งเก้า ) มาเป็นประธานในพิธีและจะนำตะเกียง 9 ดวง ซึ่งถือเป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มพิธีถือศิลกินผัก
พิธีกรรมในระหว่างประเพณีถือศิลกินผัก
พิธีอัญเชิญลำเต้า - ปักเต้า ( เทวดาผู้กำหนดเวลาเกิดและตาย )
พิธีอิ้วเก้ง ( พิธีแห่พระ )
พิธีอาบน้ำมัน
พิธีขึ้นบันใดมีด
พิธีโก้ยโห้ย ( พิธีลุยไฟ )
พิธีโก้ยห่าน ( พิธีสะเดาะเคราะห์ )
ตลอดจนการอัญเชิญเจ้ามาประทับในร่างม้าทรงและแสดงอิทธิฤทธิ์ ด้วยการทรมานร่างกายในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งนี้ก็เพื่อรับทุกข์แทนผู้ถือศิลกินผักและเพื่อเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมือง ระหว่างพิธีตลอดนั้นจะมีการประโคม ด้วยกลอง ล่อโก๊ะ และจุดประทัด ยิ่งโดยเฉพาะวันส่งพระนั้นถือเป็นวัดสุดท้ายของพิธี ความเชื่อว่าเสียงดังของประทัดจะทำให้สิ่งชั่วร้ายหมดไป
ข้อปฏิบัติ 10 ประการ สำหรับผู้ถือศิลกินผัก
ชำระร่างกายให้สะอาดตลอดช่วงเทศกาล
ทำความสะอาดเครื่องครัวและแยกใช้คนละส่วนกับผู้ที่ไม่ได้ถือศิลกินผัก
ควรสวมชุดขาวตลอดช่วงเทศกาล
ประพฤติตนดีทั้งกายและใจ
ห้ามบริโภคเนื้อสัตว์
ห้ามมีเพศสัมพันธ์ในช่วงเทศกาล
ห้ามดื่มสุรา และของมึนเมา
ผู้อยู่ระหว่างไว้ทุกข์ ไม่ควรร่วมเทศกาลกินผัก
หญิงมีครรภ์ไม่ควรดูพิธีกรรมใด ๆ
หญิงมีประจำเดือนไม่ความร่วมพิธีกรรมใด ๆ ในช่วงเทศกาล
|
